Web 3.0 - Semantik Web?
Nis 14th, 2007 by Haluk Akın
Bu yazıyı 1 Mart 2007′de yazmıştım. Yayınlamak bu siteye kısmetmiş. Yazının editöryel kontrolünü Murat Ağırtaş yapmıştır.
Dünya 90’lı yıllarda İnternet’le tanıştığında aslında İnternet’in ilk versiyonunu kullandığını bilmiyordu. Ta ki Tim O’Reilly Web 2.0 diye bir kavram icat edip hepimizi aydınlatana kadar. Meğer İnternet’in ilk versiyonu olan Web 1.0’ı kullanmaktaymışız da haberimiz yokmuş.
O’Reilly’nin Web 2.0 olarak nitelendirdiği “yeni nesil internet”, kullanıcıyı ön plana çıkaran, içeriği kullanıcıya çok daha anlaşılır arayüzlerle sunan bir yapıya sahip. Üstelik Ajax ve Atlas benzeri yeni yazılım yöntemleriyle daha da hızlı.
Web 2.0: Devrim değil evrim
Web 1.0’dan 2.0’a geçerken büyük bir altyapı değişimi yaşamadık aslında..
“Peki Ajax? O da mı yeni değil?” denilebilir. Aslında o da tam anlamıyla yeni değil. Hakkı Öcal geçtiğimiz yıl “Byte”taki köşesinde(Mayıs, 2006) Ajax’ın aslında zaten varolan teknolojilerin yeniden harmanlanmasından oluştuğunu çok güzel bir şekilde açıkladı. Yani Web 2.0 aslında devrim değil evrimdir ve temel aldığı özel bir altyapı yoktur. Evrimi geçiren de temel olarak İnternet yazılımcılarıdır. Yaptıkları işte uzmanlaşıp web 2.0’ı ortaya çıkarmışlardır.
İlk sinyalleri 2005’te görülmeye başlayan bu evrim YouTube ve Flickr gibi sitelerle dünyayı o kadar çok etkiledi ki dijital bölünmenin “dijital” tarafında kalan toplumların hayat alışkanlıkları bile değişti. Örneğin, Amerika’nın büyük televizyon kanallarının dizi tekrarlarını İnternet’te yayınlamayı kabullenmeleri, bütün haber kurumlarının kullanıcı yorumlarına ve bloglara yer vermeleri çok önemli gelişmeler. Dünyaca ünlü Time dergisinin bu sene yılın insanı olarak “Sen”i seçmek zorunda kalması da bu evrimin medyaya önemli yansımalarından biridir.
Web 3.0 nasıl olacak?
Web 2.0 kavramıyla tanışan ve içeriğini anlayan pek çok kişinin kafasında bugünlerde “Peki Web 3.0 nasıl olacak?” sorusu var. Victoria Shannon, “International Herald Tribune”de çıkan makalesinde bu konuya kuvvetli bir ışık tutuyor. İnternet’in muciti olarak adlandırılan Tim Berners-Lee, Shannon’un Web 3.0’ın önemli bir bölümünün Semantik Web’den oluşacağına dair düşüncelerine katılıyor.
Semantik Web
Şu ana kadar Web 3.0’ın adını “Semantik Web” olarak koymaya cesaret edebilen pek kimse yok. Bu durumun ender istisnalarından biri “The Semantic Web” isimli kitabıyla Bo Leuf. Bo Leuf, kitabında Semantik Web’i doğrudan Web 3.0 olarak nitelendirmiş. Ancak bu isimlendirmeden kaçınanları da anlayışla karşılamak gerekir. Semantik Web’in hayata geçmesinin 10 sene bile sürebileceği tahmin ediliyor ki bu süre içinde Tim O’Reilly veya başka bir yazarın Web 3.0’ı Semantik Web dışında başka bir teknoloji veya çalışma tarzıyla özdeşleştirmesi şaşırtıcı olmaz. Kesin gözüyle bakılan tek şey Semantik Web’in İnternet’i yeniden baştan yapılandıracak bir çalışma olduğu.
Artık yavaş yavaş bilgisayarların sadece arayüz olduğu, gerçek bilgisayarların İnternet üzerinden eriştiğimiz serverlar olduğu bir ortama doğru geçiyoruz. Semantik Web’in mantığı aşağı yukarı bu. Geçiş tamamlandığında artık bilgisayarlarımızda sadece gizli ve kaybetme riski alamayacağımız dosyaları saklar olacağız.
Semantik Hayat
Bir sonraki noktada artık Semantik, Web’in ta kendisi olacak. Yani “makinelerin birbirleriyle konuştukları” bir yapıya geçmiş olacağız.
İşte bu yeni dünyadan kısa bir kesit: Diyelim ki hastasınız ve işe gidemeyeceksiniz. Tek yapmanız gereken web tabanlı takvim programınıza bağlanıp “hastayım” sihirbazını aktive etmek… Sihirbaz size rahatsızlığınızı, doktor randevusu isteyip istemediğinizi, işe gidip gitmeyeceğinizi soracak. Verdiğiniz cevapların ardından makineler arası iletişim başlayacak. Doktorunuzun inbox’ına bir mesaj düşecek ve bu mesaj doktorunuza bugün içinde size randevu verip veremeyeceğini soracak. Doktorunuz randevu verdiğinde size hemen bir mesaj gelecek ve telefonunuz çalacak. Telefondaki sesli yanıt sistemi hastaneye gelip gelemeyeceğinizi soracak. Eğer kendinizi iyi hissetmiyorsanız ambulansınız otomatik olarak rezerve edilecek.
Yukarıdakiler belki şu an hayal gibi gelebilir. Ancak bu uygulamalar sandığınızdan çok daha yakınlar. Bu yazıyı daha anlaşılır kılmak açısından Semantik Web’in teknik altyapısını pek ele almadık ancak sistemi daha yakından tanımak isteyenler için öğrenilmesi gereken bazı kavramları şu şekilde listeyebiliriz.
Konu üzerinde yazılmış başlıca kitaplar olarak da ilgilenenlere şu kitapları önerebiliriz.
2007 bitmeden Semantik Web’in hayatınıza yavaş yavaş nüfuz etmeye başladığını göreceksiniz. Bu sürecin tamamlanması belki yine bir evrim şeklinde olacak, belki de bu kez hızlı bir devrimle yepyeni bir internet altyapısına kavuşacağız. Bunu beraber göreceğiz. Kesin olan bir şey var ki Semantik Web’le hayat çok daha kolay olacak ve bu hayat hiç de uzakta değil.
kavram karmaşaları gelişimi pek yavaşlatmıyor..öyle yada böyle dediğiniz gibi hiç de uzak olmayan bir zamanda daha fazla tecrübe etme imkanımız olacak..
Yazı çok güzel hazırlanmış.Haluk Bey’e ve Murat Bey’e teşekkür ederim.